بیماری مزمن کلیه (CKD) به کاهش تدریجی و طولانی‌مدت عملکرد کلیه‌ها (بیش از سه ماه) گفته می‌شود که در کودکان برخلاف بزرگسالان، عمدتاً ناشی از ناهنجاری‌های مادرزادی یا بیماری‌های ارثی است. علائم شایع شامل اختلال در رشد قدی، کم‌خونی، خستگی مزمن و تورم بدن می‌باشد. تشخیص به‌موقع از طریق آزمایش و سونوگرافی برای کند کردن روند بیماری حیاتی است. درمان نیز بر پایه کنترل فشار خون، رژیم غذایی خاص و در مراحل پیشرفته، دیالیز یا پیوند کلیه متمرکز است تا کیفیت زندگی و روند رشد کودک حفظ شود.

عفونت ادراری در کودکان یکی از عفونت‌های شایع باکتریایی است که با ورود میکروب‌ها به مجاری ادراری ایجاد می‌شود. علائم آن می‌تواند شامل تب، بی‌قراری، سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار و درد شکم یا پهلو باشد. تشخیص با آزمایش و کشت ادرار انجام می‌شود و درمان معمولاً با آنتی‌بیوتیک است. رعایت بهداشت، مصرف مایعات کافی و درمان به‌موقع در پیشگیری از عوارض و آسیب کلیه اهمیت دارد.

فشار خون بالا در کودکان مشکلی مهم اما کمتر شناخته‌شده است که می‌تواند از سنین پایین آغاز شود. برخلاف بزرگسالان، تفسیر فشار خون در کودکان بر اساس سن، جنس و قد انجام می‌شود. علل آن به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود؛ در کودکان خردسال معمولاً بیماری‌های زمینه‌ای به‌ویژه مشکلات کلیوی علت اصلی هستند، در حالی‌که در کودکان بزرگ‌تر و نوجوانان چاقی و کم‌تحرکی نقش بیشتری دارند. بسیاری از کودکان بدون علامت‌اند و بیماری به‌طور اتفاقی تشخیص داده می‌شود، اما گاهی سردرد، سرگیجه یا خونریزی بینی دیده می‌شود. تشخیص زودهنگام با اندازه‌گیری صحیح فشار خون و بررسی‌های تکمیلی اهمیت زیادی دارد تا از آسیب به قلب، مغز و کلیه‌ها پیشگیری شود. درمان شامل اصلاح سبک زندگی، کاهش مصرف نمک، افزایش فعالیت بدنی، کنترل وزن و در صورت نیاز دارودرمانی است. پیگیری منظم و همکاری خانواده نقش مهمی در موفقیت درمان و حفظ سلامت آینده کودک دارد.

سندرم نفروتیک یکی از بیماری‌های نسبتاً شایع کلیه در کودکان، به‌ویژه در سنین ۲ تا ۶ سال است که به‌دلیل افزایش نفوذپذیری گلومرول‌ها باعث دفع زیاد پروتئین در ادرار می‌شود. کاهش پروتئین خون منجر به بروز تورم در صورت، پلک‌ها، شکم و اندام‌ها و همچنین ادرار کف‌آلود می‌شود. تشخیص بیماری با آزمایش خون و ادرار انجام می‌گیرد و در بیشتر موارد به درمان با کورتون پاسخ خوبی می‌دهد. با این حال، برخی کودکان ممکن است دچار عودهای مکرر شوند و نیاز به پیگیری منظم توسط متخصص نفرولوژی داشته باشند. کنترل مصرف نمک، مراقبت در برابر عفونت‌ها، پایش فشار خون و آموزش والدین از نکات مهم در مدیریت بیماری است. با درمان و مراقبت مناسب، اغلب کودکان می‌توانند زندگی سالمی داشته باشند.

دکتر فهیمه عسگریان، فوق تخصص بیماری‌های کلیه و مجاری ادراری کودکان در مرکز طبی کودکان دانشگاه علوم پزشکی تهران، با تأکید بر ضرورت پیگیری سونوگرافی‌های غیرطبیعی دوران بارداری، گفت: وجود نشانه‌هایی از “هیدرونفروز جنینی” یا اختلال در لگنچه کلیه در سونوگرافی‌های دوره بارداری نباید نادیده گرفته شود و خانواده‌ها باید بلافاصله پس از تولد نوزاد، وضعیت کلیه‌ها را مجدداً بررسی کنند تا از بروز آسیب‌های جدی و پایدار در کلیه‌های نوزاد جلوگیری شود.

دکتر مستانه مقتدری، نفرولوژیست کودکان بیمارستان کودکان دانشگاه علوم پزشکی تهران، در گفت‌وگویی درباره بیماری سندرم نفروتیک در کودکان گفت: سندرم نفروتیک یکی از بیماری‌های نسبتاً شایع در سنین دو تا شش سال است، اما ممکن است در کودکان کوچکتر یا بزرگتر نیز دیده شود. معمولاً والدین پس از یک سرماخوردگی ساده متوجه تورم یا برجستگی اطراف پلک کودک می‌شوند و به‌تدریج این ورم در دست‌ها، پاها و حتی شکم پیشرفت می‌کند. او ادامه داد: در مراحل بعد، ممکن است حجم ادرار کودک کاهش یافته و حالت کف‌آلود پیدا کند. این علائم نشانه‌هایی از دفع پروتئین از طریق ادرار هستند که نیاز به بررسی پزشکی دارند.

دکتر فهیمه عسگریان، فوق‌تخصص بیماری‌های کلیه و مجاری ادراری کودکان در مرکز طبی کودکان دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به اهمیت تشخیص زودهنگام عفونت ادراری در کودکان گفت: عفونت ادراری از بیماری‌های نسبتاً شایع دوران کودکی است، اما در بسیاری موارد، به‌ویژه در سنین زیر دو سال، بدون علائم مشخص بروز می‌کند و گاهی فقط با تب طولانی‌مدت خود را نشان می‌دهد. او با بیان اینکه علائم بیماری ممکن است بسیار متغیر باشد، افزود: در برخی کودکان همراه تب، علائمی نظیر بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ یا اسهال مشاهده می‌شود. همچنین، کودک ممکن است هنگام دفع ادرار بی‌قراری کند یا در سنین بالاتر از سوزش ادرار شکایت داشته باشد. در مقابل، بعضی از کودکان هیچ نشانه‌ای جز تب ندارند و همین مسئله تشخیص را دشوار می‌کند.